Canva - Person Holding Art Paper.jpeg

DLA DZIECI

Pewnie lubisz wycinać różne kształty z papieru.

Czy wiesz, że właśnie od słowa wycinanie wzięła się nazwa “wycinanka"?

 

Wycinanki, czyli wycięte z papieru piękne obrazy, są w Polsce od ponad 150 lat.

 

Kiedyś kobiety na wsi wycinały piękne białe wzory, którymi ozdabiały swoje domy. Takie wycinanki były piękną dekoracją okien, tak jak dzisiaj firanki.

 

Wycinanka stała się popularna dzięki temu, że w Polsce otworzono fabrykę papieru i nie był już tak drogi. Dzięki niemu upowszechniła się ta sztuka i Polska, obok Chin czy Meksyku, jest najbardziej znana z tej tradycyjnej sztuki.

 

W Polsce są różne regiony folklorystyczne, np. Kurpie, Podhale. Taki region odróżniają od innych stroje ludowe, muzyka, obrzędy oraz sposób obchodzenia świąt. W różnych regionach Polski mamy więc różne zwyczaje, czyli tradycje. Podobnie jest z wycinankami. Różne regiony mają różne style wycinania.

 

Niektóre wycinanki to wycięty ażur, polegający na zrobieniu w papierze otworów

o ozdobnym kształcie tak, aby prześwitywała przez nie płaszczyzna tła.

Niektóre są bardziej skomplikowane i zawierają jeszcze wiele różnokolorowych elementów, dokładnie wyciętych, a następnie naklejonych jeden na drugi.

Dzięki temu uzyskuje się efekt namalowanego obrazu.

 

Wycinanki okrągłe (gwiazdy, kółka, gwiazdy rogowe) czy np. drzewka i leluje

są symetryczne. Oznacza to tyle, że jeśli ją złożysz na pół, to druga połówka będzie wyglądać identycznie. 

 

W galerii znajdziesz wycinanki trochę starsze, które mają nawet 70 lat oraz wycinanki współczesne, czyli takie, które teraz wycinają wycinankarki.

 

Jest to zawód, który zamiera, bo nie ma nowych chętnych, którzy chcieliby podtrzymywać tę tradycję. Jeśli chcesz się nauczyć jak robić wycinankę, koniecznie obejrzyj nasze filmiki.

 
Canva - Teal Wall Paint.jpg

WYCINANKI TRADYCYJNE

Canva - Yellow, Blue, and Green Wooden W

WYCINANKI WSPÓŁCZESNE

TEST WIEDZY O WYCINANCE

Zapraszamy do wzięcia udziału w teście.

Jeśli dobrze obejrzałeś Galerię Wycinanki, nie powinieneś mieć kłopotu z odpowiedziami.

Jeśli prawidłowo odpowiesz na wszystkie pytania oraz podasz swój adres e-mail, otrzymasz wirtualny certyfikat

 
Canva - Crop young woman cutting paper s

DLA DOROSŁYCH

Wycinanki są w kulturze polskiej obecne od połowy XIX wieku, kiedy to białe papierowe koronki zdobiły wiejskie chaty. Jak podają źródła, duży wpływ na ich powstanie miała inspiracja wycinanką żydowską.

 

Sztuka ta najbardziej rozwijała się w centralnej Polsce, ale warto zwrócić uwagę, że ile jest regionów, tyle rodzajów wycinanek oraz że każda wycinankarka, podobnie jak artysta innej dziedziny, ma swój wyjątkowy styl, który można rozpoznać.

 

W każdym regionie istnieją odmiany wycinanek. Jedne są wielobarwne, drugie jednobarwne, inne mają formę ażuru, a jeszcze inne naklejanek. Ich wspólne formy to: 

  • wycinanka w kształcie koła, ażurowa bądź naklejana, okrągła lub z rogami

  • wycinanka w kształcie podłużnym, prostokątnym, pozioma, np. kodra

  • wycinanka w kształcie pionowym, np. tasiemka, drzewko, klapok

Tematyka jest również dość spójna. W pracach przewijają się motywy kwiatowe, koguty, pawie, ptaki, postaci ludzkie. Niektóre zawierały sceny rodzajowe z życia na wsi.

 

Każdy region ma jednak swoją charakterystyczną formę oraz nazewnictwo. W poniższej galerii zebraliśmy wycinanki z różnych regionów: Powiśla, Garwolina, Kurpiowskie z Puszczy Białej i Zielonej, łowickie, sannickie, rawskie i opoczyńskie, wycinanki starsze oraz wycinanki wykonane współcześnie.

Canva - Photo of Gray Surface.jpg

WYCINANKI TRADYCYJNE

marmur.jpg

WYCINANKI WSPÓŁCZESNE